Wandelen & fietsen Valkenswaard
Dé natuurgemeente
van Brabant
Sommige plekken moet je gewoon op de fiets of te voet ontdekken. Valkenswaard is daar het perfecte bewijs van. Met natuurgebied De Malpie binnen handbereik, het machtige Leenderbos om de hoek, de Achelse Kluis net over de grens en de kabbelende Dommel die dwars door het landschap slingert, is Valkenswaard niet zomaar een Brabants stadje, het is een wandel- en fietsgemeente in optima forma.
En het mooie is: na een dag vol heide, bos en water hoef je niet ver te zoeken naar een fijne plek om bij te komen. Boutique Hotel de Statie ligt middenin het bruisende centrum van Valkenswaard, het enige hotel in de gemeente, op steenworp afstand van alle routes die in dit artikel voorbijkomen. Hieronder ontdek je waarom Valkenswaard zo geliefd is bij wandelaars en fietsers, en waarom dit precies de uitvalsbasis is die je zoekt.
De Malpie: het kloppend hart van het Valkenswaardse natuurschoon
Geen verhaal over wandelen of fietsen in Valkenswaard zonder De Malpie. Dit natuurgebied van zo'n 600 hectare, onderdeel van het grensoverschrijdende natuurpark De Groote Heide, is een aaneenschakeling van vennen, heidevelden, stuifduinen en bos. Wandel langs het Groot Malpieven, ruik de heide, spot een libelle boven het water, en je begrijpt meteen waarom dit gebied al jaren een vaste favoriet is onder natuurliefhebbers.
De Malpie is bovendien een belangrijk startpunt voor wandel-, fiets-, ruiter- en mountainbiketochten in de regio. De Venbergse Watermolen aan de Molenstraat, een authentieke watermolen die al wordt genoemd in een document uit 1227, is hét vertrekpunt van veel routes en een prachtig fotomoment op zich.
Wat je hier kunt doen:
• Een korte ommetje van enkele kilometers langs de mooiste vennen, perfect voor een ochtend- of avondwandeling.
• Langere fietsroutes van 27 tot 37 kilometer die De Malpie combineren met het Leenderbos en de Dommelvallei.
• Mountainbiken over de talloze onverharde paden.
• Gewoon een momentje van rust zoeken bij de Venbergse Watermolen, met koffie of een glas wijn in de buurt.
Het Leenderbos: 1.600 hectare Natura 2000-natuur
Direct grenzend aan De Malpie ligt Het Leenderbos, een uitgestrekt bosgebied van ongeveer 1.600 hectare en onderdeel van het beschermde Natura 2000-gebied Leenderbos, Groote Heide & De Plateaux. Wat ooit een productiebos was voor de mijnbouw, ontwikkelt zich nu langzaam terug naar gevarieerd loofbos, met alle bijbehorende rijkdom aan vogels, reeën, wilde zwijnen en insecten.
Wandelaars en fietsers vinden hier kilometers aan paden door afwisselend bos en heide. Bijzonder detail: in het Leenderbos staat nog een oude valkeniershut, een overblijfsel uit de tijd dat hier valken werden gevangen en getraind, niet toevallig de oorsprong van de naam Valkenswaard. Tijdens je wandeling of fietstocht kom je vaak grazende Schotse Hooglanders en zelfs de zeldzame Lakenvelder-koeien tegen, het oudste Nederlandse runderras.
Goed om te weten:
• Er is een speciale losloopzone voor honden in deelgebied Molenheide.
• Populaire MTB-routes vertrekken vanuit Valkenswaard (ca. 35 km) en Heeze (ca. 19 km).
• Parkeren kan onder andere bij de Budelsebaan in Valkenswaard.
De Achelse Kluis: stilte, geschiedenis
en trappistenbier op de grens
Wie de grens met Belgisch Limburg oversteekt, komt vanzelf bij een van de meest unieke pleisterplaatsen van de regio: de Achelse Kluis, ook wel Sint-Benedictusabdij. Dit eeuwenoude trappistenklooster ligt deels op Nederlands en deels op Belgisch grondgebied, en is al generaties lang een geliefd rustpunt voor wandelaars, fietsers en pelgrims.
Na een tocht door het Leenderbos of de Groote Heide is een stop op het terras van de abdij een traditie op zich. Geniet van het zelfgebrouwen Achel Trappist-bier, een stuk huisgemaakte taart of het beroemde trappisten-ijs, terwijl je uitkijkt over de brouwketels. Voor de geschiedenisliefhebber: in de buurt vind je ook een indrukwekkende reconstructie van Den Droad, de elektrische grensversperring uit de Eerste Wereldoorlog, een verhaal dat de rust van dit gebied een extra laag geeft.
Vanaf de Achelse Kluis vertrekken talloze gemarkeerde wandel- en fietsroutes door de Groote Heide, de Warmbeekvallei en de Leenderheide, variërend van een korte ommetje van 7,4 kilometer tot stevige tochten van 20 kilometer of meer.
Wandelen en fietsen langs de Dommel
en eropuit met de kano
De Dommel is de rode draad door het Valkenswaardse landschap. Dit rustig kabbelende riviertje, dat ontspringt in België en uiteindelijk bij 's-Hertogenbosch samenvloeit met de Dieze, leent zich perfect voor een ontspannen wandeling of fietstocht langs oude watermolens en pittoreske boerderijtjes.
Wil je het water echt op? Dan is een kanotocht over de Dommel een van de leukste actieve uitstapjes die je in Valkenswaard kunt doen. Vanaf Borkel peddel je in ongeveer 2 uur over 8 kilometer dwars door natuurgebied De Malpie, met onderweg de kans om Schotse Hooglanders van dichtbij te spotten en een pauzeplek bij het terras van Restaurant De Zwaan. Voor de sportievere kanovaarder is er ook een tocht van circa 15 kilometer vanaf het
Belgische Neerpelt, een heuse tocht door twee landen. Lokale verhuurders zoals Rofra en PUUR Kanoverhuur regelen vervoer, zwemvesten en alle benodigde uitrusting.
Genoeg te beleven: van weekmarkt tot braderie
Een dagje wandelen of fietsen hoeft niet te stoppen bij de natuur. Het bruisende centrum van Valkenswaard zelf is een belevenis op zich, en dat begint bij de weekmarkt. Elke donderdag van 9.00 tot 17.00 uur verandert de Markt in het hart van Valkenswaard in een gezellige drukte van zo'n 75 tot 80 marktondernemers, al jaren bekend als een van de gezelligste en beste weekmarkten van Brabant, ook geliefd bij Belgische bezoekers. Vers, lokaal en ambachtelijk: hier vind je het allemaal, met terrasjes rondom voor wie wil nagenieten.
Daarnaast kent Valkenswaard door het jaar heen tal van braderieën, festivals en evenementen in het centrum: van een sfeervolle braderie tijdens Hemelvaart tot het jaarlijkse korenfestival Volkoren, het Vogelverschrikkerfestival en gezellige seizoensmarkten. Combineer dus gerust een ochtend wandelen door De Malpie met een middag struinen over de weekmarkt of een braderie, Valkenswaard is op zijn best wanneer je natuur en gezelligheid combineert.
Jouw uitvalsbasis: het enige hotel middenin Valkenswaard
Na een dag vol heide, bos, water en marktkraampjes wil je natuurlijk niet ver meer reizen voor een goede maaltijd en een comfortabel bed. Boutique Hotel de Statie is het enige hotel in Valkenswaard zelf, gevestigd in een karakteristiek pand aan de Frans van Beststraat, midden in het centrum.
Dat betekent: geen lange rit terug van je wandel- of fietstocht, geen onpersoonlijk ketenhotel buiten de stad. Gewoon stijlvolle kamers, een warm welkom en alles binnen loopafstand, van de weekmarkt tot de startpunten van de mooiste routes door De Malpie en het Leenderbos.
En na een actieve dag in de buitenlucht hoef je voor een goed diner ook niet de straat op. Op de begane grond van het hotel vind je Restaurant Bij Jantje op de Statie: een trendy, ondeugende zaak met de charme van de roaring twenties, gevestigd op een van de mooiste plekken van Valkenswaard. Sjieke kost met karakter, een zorgvuldig samengestelde wijnkaart en een sfeer waarin je je na een dag vol buitenlucht meteen weer thuis voelt.
Praktische tips voor jouw actieve weekend in Valkenswaard
• Startpunten: Venbergse Watermolen (Molenstraat 211) voor De Malpie en kanotochten, parkeerplaats Budelsebaan voor het Leenderbos, en de Achelse Kluis voor grensoverschrijdende routes.
• Weekmarkt: elke donderdag, 9.00–17.00 uur, op de Markt in het centrum.
• Combineer: wandelen of fietsen in de ochtend, lunch of terrasje bij de Achelse Kluis of langs de Dommel, en 's avonds dineren bij Bij Jantje.
• Kano huren: reserveer je kanotocht over de Dommel vooraf bij een lokale verhuurder, zeker in het hoogseizoen.
• Verblijf: boek een kamer middenin het centrum bij Boutique Hotel de Statie, zodat je elke ochtend zo de natuur in kunt en elke avond zo weer terug bent.
Maak van jouw bezoek meer dan een dagje uit
Wandelen door de hei van De Malpie, fietsen door het stille Leenderbos, een Trappist drinken op het terras van de Achelse Kluis, kanoën over de Dommel en struinen over de weekmarkt, Valkenswaard biedt een verrassende mix van natuur, rust en gezelligheid die je niet in één dagje uitput. Een weekendje (of langer) is dan ook precies wat deze gemeente verdient.
